W przypadku nagrywania rozmów, w tym rozmów telefonicznych, możemy wyróżnić dwie sytuacje. Pierwszą, gdy osoba nagrywająca bierze udział w rozmowie oraz drugą, kiedy nagranie odbywa się „z zewnątrz” i rejestruje rozmowę innych osób. Czy w ogóle można nagrywać prowadzoną przez nas rozmowę? Czy musimy informować pozostałe osoby o tym fakcie? W jakim zakresie można takie nagrania wykorzystać? Czy nagrywanie własnych rozmów jest zatem zgodne z prawem?


Trudno znależść przepis, który bezpośrednio zakazywałby nagrywania osób, z którymi prowadzimy rozmowę, niezależnie od tego, czy jest to rozmowa przeprowadzana osobiście, czy za pośrednictwem technologii umożliwiającej porozumiewanie się na odległość. Jednkaże znajdziemy przepisy, które pośrednio dotykają tej kwestii, regulując ochronę dóbr osobistych. Artykuł 47 Konstytucji chroni życie prywatne, artykuł 49 wolność i ochronę tajemnicy komunikowania się, a powtórzeniem zasad określonych w Konstytucji jest art. 23 kodeksu cywilnego, który również wymienia tajemnice korespondencji jako jedno z dóbr osobistych.

 

Można wykazać, że wskazane wyżej dobra osobiste zostałyby naruszone już poprzez samo nagranie rozmowy przez jednego z jej uczestników, nawet przy założeniu, że nagranie odbędzie się w sposób niejawny, bez wiedzy pozostałych rozmówców. Można bronić stanowiska, że nagranie rozmowy z inną osobą, bez jej zgody, a nawet wiedzy, narusza wolność tej osoby, jednak trudno byłoby w mojej ocenie takie stanowisko wybronić.

 

Czy sam fakt utrwalenia takiej rozmowy dochodzi do zagrożenia tego rodzaju dóbr prawnych, czy wiążą się już potencjalne roszczenia w zakresie zaniechania tego rodzaju działań, w szczególności, gdy druga strona nie zgadza się na nagranie, jednak to również dość daleko idąca interpretacja. Omawiane przepisy chronią  przede wszystkim tajemnicę komunikowania się i korespondencji, a ta zostanie naruszona dopiero, gdy z treścią utrwalonej rozmowy będą mogły zapoznać się inne osoby, które w niej nie uczestniczyły.

 

Czy potrzebna jest zgoda rozmówcy na nagranie takiej rozmowy? W tym zakresie pojawia się nam kwestia ochrony danych osobowych. Poza informacjami podawanymi przez rozmówców podczas takiej rozmowy, już sam głos nagranej osoby może stanowić danę osobową, zatem utrwalenie rozmowy i jej przechowywanie oznaczać może przetwarzanie danych osobowych. Możliwość przetwarzania danych osobowych wiąże się z koniecznością zaistnienia jednej z przesłanek legalności przetwarzania danych osobowych, wskazanych w art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, jak i spełnieniem pozostałych obowiązków przewidzianych w tej ustawie (obowiązkiem informacyjnym, zapewnieniem bezpieczeństwa itd.). Dodatkowo pojawia się problem, czy przetwarzanie to odbywać się będzie w zbiorze, co wiązałoby się z ewentualnym obowiązkiem zgłoszenia zbioru do GIODO.

 

Jeśli chodzi o spełnienie przesłanki legalności przetwarzania danych osobowych to w grę najczęściej wchodzi zgoda rozmówcy. Z tego względu podmioty, które nagrywają rozmowy telefoniczne rozpoczynają je informacją o nagrywaniu i konieczności wyrażenia zgody, poprzez kontynuowanie rozmowy lub braku zgody poprzez zakończenie rozmowy.

 

Jeśli chodzi o uprzedzenie o nagrywaniu to z jednej strony wynika ono z konieczności uzyskania zgody, jako przesłanki legalności przetwarzania danych, z drugiej natomiast związana jest ze spełnieniem obowiązku informacyjnego. Obowiązek informacyjny, który spełnić muszą administratorzy danych osobowych, uregulowany w art. 24 ustawy, wymusza podanie osobie, której dane są przetwarzane informacji o administratorze, zakresie i celach przetwarzania danych. W zakres przetwarzanych danych osobowych, oprócz tych podanych w rozmowie telefonicznej, będzie wchodził również głos rozmówcy, zatem siłą rzeczy należy o tym fakcie osobę, której dane dotyczą, poinformować.

 

Z tego właśnie względu zanim dodzwonimy się do jakiegoś punktu obsługi klienta, serwisu, infolinii lub generalnie do podmiotu zobowiązanego do przestrzegania ustawy o ochronie danych osobowych, zostaniemy grzecznie poinformowani o nagrywaniu rozmowy (najczęściej podawany jest również cel tego nagrywania) i konieczności zaakceptowania tego faktu lub zakończenia połączenia. Trzeba jednak wskazać, iż przepisów ustawy o ochronie danych osobowych nie stosuje się do osób fizycznych, które przetwarzają dane wyłącznie w celach osobistych lub domowych. Zatem nagrywanie rozmów prywatnych, niezwiązanych z działalnością zarobkową lub zawodową, nie będzie podlegało przepisom tej ustawy. Brak konieczności spełnienia obowiązku informacyjnego oraz innych obowiązków wynikających z ustawy oznacza, iż w przypadku osób fizycznych i ich rozmów prywatnych nie ma konieczności uprzedzania rozmówcy o nagrywaniu tej rozmowy.

 

Innym problemem jest jednak późniejsze wykorzystanie nagrania np. poprzez jego rozpowszechnienie. Rozpowszechnienie nagrania rozmowy, bez uzyskania w tym zakresie zgody rozmówcy, moim zdaniem narusza jego dobra osobiste. To zaś oznacza potencjalne roszczenie z jego strony, w tym o zapłatę zadośćuczynienia. Czy takie nagranie będzie można pomimo to wykorzystać przed sądem? Sprawa dotyka dopuszczalności wykorzystania dowodów zdobytych z naruszeniem prawa w ramach postępowania sądowego. Moim zdaniem brak jest przeszkód w tym zakresie, jednak każdy przypadek wymagałby odrębnej analizy.

 

Druga sytuacja dotyczy nagrywania rozmów innych osób, bez ich wiedzy. Mamy tutaj do czynienia z typowym podsłuchiwaniem, które jest wyraźnie zabronione. Kodeks postępowania karnego przewiduje możliwość gromadzenia materiału dowodowego za pomocą podsłuchu (szeroko rozumianego), jednak taka możliwość zarezerwowana jest dla organów ścigania.

 

Podsłuchanie i nagranie rozmowy prowadzonej przez inne osoby przez przeciętnego Kowalskiego, oprócz tego, że może stanowić naruszenie przysługujących im dóbr osobistych, stanowić może przestępstwo. Zgodnie bowiem z art. 267 § 3 kodeksu karnego, kto w celu uzyskania informacji, do której nie jest uprawniony, zakłada lub posługuje się urządzeniem podsłuchowym, wizualnym albo innym urządzeniem lub oprogramowaniem podlega karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.


Zredagowany tekst Jarosława Góry, adwokata oraz szefa departamentu Nowych Technologii i IP w kancelarii Ślązak, Zapiór i Wspólnicy, Autor ipbloga , opublikowany na łamach niebezpiecznik.pl

2016-06-15 20:00:00 Presented by Martin S